Pendhidhikan Budi Pekerti

ing Piwulangan Basa Jawa

 

            Aku lan kowe mesthi wis krungu kumandange tetembungan budi pekerti. Budi pekerti tegese samubarang tingkah laku, pagaweyan kang didhasari dening nalar utawa pikiran. Tetembungan kang meh angslup ing satengahing jagading pendhidhikan nasional. Sajake ngono pendhidhikan budi pekerti wis diwulangake ing sekolah nalika wiwit kamardikane Indonesia. Budi pekerti ing kana isine babagan pambiasaan urip sopan, tata krama kang bener (pocapan lan tingkah laku), disiplin, sarta rasa urmat.

Prelune pendhidhikan budi pekerti ing sekolah amarga ana kang adhedhesar. Dhasar prelune pendhidhikan budi pekerti ing sekolah, yaiku warga masyarakat diwasa iki kaya-kaya wis kelangan gondhelaning ngaurip kang duweni akhlak lan budi pekerti kang luhur; Bangsa Indonesia lagi kena kondisi kang lara.  Bab iki bisa dideleng kasunyatan ing urip padinane dene ana saperangan warga kang tumindhake wis nalisir ora trep karo solah bawa bangsa kang duweni watak budi luhur. Tumindhak kang wis nalisir saka watak budi luhur kayata korupsi, maling, nganggar tatanan, lsp.

Kanthi ndeleng masyarakat kang lagi nandhang gangguan mental, mula budi pekerti prelu banget entuk kawigaten kanthi cara diwulangake ing  sekolah.

Pendhidhikan budi pekerti bisa diintregrasekake karo piwulangan basa Jawa ing sekolah. Ing piwulangan basa Jawa, pendhidhikan budi pekerti ana sesambungane karo tata krama lan sopan santun. Tata krama kuwi wujude unggah-ungguh. Ungah-ungguh iku bisa dideleng kanthi sarana polah tingkahe para siswa. Basa lan pocapan. Pendhidhikan budi pekerti ing piwulang basa Jawa bisa diwulangake kanthi sarana:

  1. Budi pekerti liwat crita

Crita kang bisa diprangguli ing wulangan basa Jawa umpamane crita cerkak, dongeng lan lakon wayang. Kang prelu digatekake bisa nggoleki crita kang bisa dijumbuhake karo perkembangan psikologi siswa supaya gelem diajak maju. Critane ora mboseni, aja nganti wiwit biyen nganti tumekane saiki critane mung kancil nyolong timun, kancil karo baya, kancil karo keong.

Ing sajroning crita mesthi ngandhut watak, polah tingkah para paragane crita. Kajaba iki saben crita mesthine ngemu pemut kang wigati banget. Ing kene iki crita ngemot babagan budi pekerti.

  1. Budi pekerti liwat unggah-ungguh

Basa Jawa beda karo basa liyane, umpamane basa Indonesia, Inggris, lsp. Basa Jawa nduweni tataran, undha – usuk basa, kayata : basa ngoko lugu, ngoko alus, krama lugu, krama alus, krama inggil. Singkate ana basa ngoko lan krama. Manawa unggah-ungguh basa iku bisa ditrepake ing satengahing bebrayan (pakulinan) iki ndadekake wujuding budi pekerti kang luhur. Anane unggah-ungguh basa saprelu kanggo ngurmati antarane sing enom lan sing tuwa. unggah-ungguhing basa kuwi bisa dadi sumbering subasita uga bisa kanggo ngluhurake budi tumrap sapa bae wong Jawa. Mula para siswa ya kudu praktek ing lingkungan sekolahane. Antarane bocah karo bocah, bocah karo gurune, guru karo guru/ kepala sekolah. Guru uga kudu bisa dadi tuladhane para siswane.

Nggladhi basa sakjane bisa dideleng ana ing wacan. Wacan rak ya nggunakake basa. Ing paraga wacan mesthine nggunakake unggah-ungguh basa. Ing kono para siswa diajak mlebu ing donyaning basa/ ngelmu kasusastran.

Tuladha ing crita:

“Lho, esuk-esuk wis budhal, nduk!” ngendikane Bu dhe.

“Bu dhe , menapa mboten tindak?” jawabanku marang Bu dhe.

“Sedhela maneh. Kae nunggu Pak dhemu lagi rampung siram.”

“Sumangga Bu dhe kula kesah rumiyin.”

Pratelan crita ing dhuwur kuwi prayata bisa nuntuni pada para siswa. Basa kang digunakake nalika lagi guneman. Sapa karo sapa. Paraga aku nggunake basa krama, dene paraga Bu dhe nggunakake basa ngoko. Iki nuduhake yen basa Jawa kuwi ngemu unggah-ungguh lan rasa ngurmati. Kanthi cara iki luwih praktis tinimbang para siswa ngapalake tembung-tembung ngoko- krama. Muga-muga kanthi cara mangkene basa Jawa bisa ngrembaka, lestari. Basa Jawa ora didohi dening para mudha.

About likehandmade

A reguler girl from east java city of banyuwangi

Tinggalkan Balasan

Isikan data di bawah atau klik salah satu ikon untuk log in:

Logo WordPress.com

You are commenting using your WordPress.com account. Logout / Ubah )

Gambar Twitter

You are commenting using your Twitter account. Logout / Ubah )

Foto Facebook

You are commenting using your Facebook account. Logout / Ubah )

Foto Google+

You are commenting using your Google+ account. Logout / Ubah )

Connecting to %s